به گزارش خبرنگار ایرنا، در حالی که متخصصان و متولیان حوزه تندرستی بارها نسبت به پیامدهای مصرف خودسرانه دارو هشدار داده‌اند، شواهد و آمارها نشان می‌دهد فرهنگ نادرست خوددرمانی همچنان در میان بخشی از جامعه رواج دارد و به یکی از عوامل اصلی اتلاف منابع نظام سلامت تبدیل شده است که در استان ایلام نیز نمود قابل توجهی دارد.

دسترسی آسان به برخی داروها، افزایش هزینه‌های درمان، مراجعه نکردن به پزشک، باورهای نادرست درباره اثربخشی داروها و توصیه‌های غیرتخصصی از جمله عواملی است که سبب شده بسیاری از افراد هنگام ابتلا به بیماری‌های شایع همچون سرماخوردگی، دردهای عضلانی، ناراحتی‌های گوارشی، بیماری‌های تنفسی و حتی برخی بیماری‌های زمینه‌ای، بدون دریافت نظر پزشک اقدام به مصرف دارو کنند.

کارشناسان معتقدند مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها، مسکن‌ها و آنتی‌هیستامین‌ها افزون بر ایجاد عوارض کوتاه‌مدت، می‌تواند در بلندمدت آسیب‌های جدی به کبد، کلیه، دستگاه گوارش و ایمنی بدن وارد کند.

این نگرانی درباره کودکان دوچندان است چرا که مصرف غیرضروری آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای تزریقی در سنین پایین، احتمال بروز مشکلات مزمن در سال‌های آینده را افزایش می‌دهد.

یکی از مصادیق بارز این فرهنگ نادرست، گرایش گسترده به مصرف سرم و داروهای تزریقی است و با وجود آن که در اغلب بیماری‌های ویروسی و موارد ساده درمانی، داروهای خوراکی در اولویت قرار دارند، بسیاری از بیماران همچنان تزریق سرم را نشانه درمان مؤثرتر می‌دانند که از نگاه متخصصان نه‌ تنها پشتوانه علمی ندارد بلکه موجب تحمیل هزینه‌های اضافی به نظام درمان می‌شود.

بررسی‌ها همچنین نشان می‌دهد حجم قابل توجهی از داروهای خریداری‌ شده در خانه نگهداری می‌شوند و پیش از مصرف به دلیل پایان تاریخ انقضا یا شرایط نامناسب نگهداری، غیرقابل استفاده می‌شوند که افزون بر زیان اقتصادی، خطر مصرف ناخواسته داروهای تاریخ‌ گذشته را نیز افزایش می‌دهد.

در همین پیوند، رئیس دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت ایلام با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد سلامت همگانی اظهار کرد که سازمان غذا و دارو همه ظرفیت‌های خود را برای تأمین ایمن و به‌ موقع داروهای مورد نیاز مردم به کار گرفته است، اما حلقه نهایی این زنجیره آگاهی‌بخشی و مشارکت شهروندان در مصرف درست دارو است.

دکتر حدیث وحیدنیا تاکید کرد که دارو زمانی می‌تواند نقش واقعی خود را در درمان ایفا کند که بر اساس تشخیص درست و نیاز واقعی بیمار مصرف شود، در غیر این صورت مصرف خودسرانه یا بیش از اندازه داروها و مکمل‌ها نه تنها به بهبود تندرستی کمکی نمی‌کند، بلکه می‌تواند موجب آسیب به کبد، کلیه و تضعیف ایمنی بدن شود.

او با اشاره به نتایج پایش‌ها توضیح داد: بخش قابل توجهی از هزینه‌های خانوارها و منابع نظام سلامت صرف خرید داروها و مکمل‌های غیرضروری می‌شود که می‌توانست در مسیر پیشگیری از بیماری‌ها و ارتقای شاخص‌های تندرستی جامعه به کار گرفته شود.

رئیس دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت ایلام همچنین مصرف بی‌رویه سرم و داروهای تزریقی را یکی دیگر از چالش‌های مهم حوزه تندرستی دانست و افزود که بر پایه اصول علمی و فرآیندهای درمانی، داروهای خوراکی در اولویت قرار دارند و استفاده از سرم برای بیماری‌های ساده‌ای مانند سرماخوردگی‌های ویروسی، افزون بر تحمیل هزینه و ناراحتی بیشتر بیمار، می‌تواند ظرفیت مراکز درمانی را از بیماران نیازمند خدمات ضروری دور کند.

دکتر وحیدنیا با اشاره به انباشت دارو در خانه‌ها اعلام کرد که بررسی‌ها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از داروهای خریداری‌ شده خانوارها پیش از مصرف به دلیل پایان تاریخ انقضا یا شرایط نامناسب نگهداری، بلااستفاده می‌شوند و این موضوع افزون بر زیان اقتصادی، سلامت مصرف‌کنندگان را نیز تهدید می‌کند.

مدیرکل بیمه سلامت استان ایلام نیز در این باره مصرف خودسرانه دارو را یکی از عوامل افزایش هزینه‌های درمان و فشار مضاعف بر نظام سلامت عنوان کرد.

دکتر نورالدین رحیمی گفت که وزارت بهداشت با اجرای پویش «نه به مصرف بی‌رویه دارو» تلاش دارد فرهنگ مصرف منطقی دارو را در جامعه نهادینه کند، اما تحقق این هدف نیازمند همراهی و مشارکت مردم است.

وی نیز یکی از باورهای نادرست رایج در میان بخشی از جامعه را تمایل بیش از اندازه به دریافت سرم دانست و افزود: بسیاری از افراد با کوچک‌ترین ناراحتی جسمی خواهان تزریق سرم هستند، در حالی که در اغلب موارد نیازی به این کار وجود ندارد و بیمار تنها باید روند طبیعی درمان را طی کند.

معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی ایلام هم با تأکید بر توانمندی صنعت داروسازی کشور اظهار کرد: بخش قابل توجهی از داروهای خارجی دارای نمونه‌های داخلی با کیفیت و اثربخشی مطلوب هستند و این تصور که داروی خارجی همواره بهتر از داروی ایرانی است، با واقعیت‌های علمی و استانداردهای موجود همخوانی ندارد.

دکتر مریم احمدنصر اجرای طرح «دارویار» را یکی از کارهای مؤثر وزارت بهداشت در ساماندهی بازار دارو و مقابله با قاچاق عنوان کرد و گفت که پیش از اجرای این طرح، پایین بودن قیمت برخی داروها زمینه خروج غیرقانونی آن‌ها به کشورهای همسایه را فراهم کرده بود، اما با اصلاح سازوکارها هزینه‌های اضافی از طریق بیمه‌ها جبران شده و سهم پرداختی بیماران افزایش نیافته است.

وی در ادامه به مشکلات مالی داروخانه‌ها اشاره کرد و افزود که تأخیر طولانی شرکت‌های بیمه در پرداخت مطالبات داروخانه‌ها که در برخی موارد به ۱۰ ماه نیز می‌رسد، موجب کاهش توان خرید داروخانه‌ها و بروز اختلال در زنجیره تأمین دارو شده است.

معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی ایلام همچنین از افزایش سهمیه دارویی استان خبر داد و اظهار کرد: با توجه به حضور جمعیت عشایری، تردد سالانه میلیون‌ها زائر از مرز مهران و نیازهای خاص استان، سهمیه دارویی ایلام از ۰.۶ درصد به ۲.۴ درصد سهمیه کشور افزایش یافته و تأمین داروهای بیماران خاص، انسولین و داروهای شیمی‌درمانی در اولویت قرار دارد.

کارشناسان حوزه سلامت بر این باورند که عبور از نگرش سنتی «داروی بیشتر، درمان بهتر» و حرکت به سوی «مصرف منطقی و آگاهانه دارو» ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای حفظ تندرستی همگانی است که تنها با افزایش آگاهی عمومی، اعتماد به دانش پزشکی و پرهیز از خوددرمانی محقق خواهد شد.

امروز بیش از هر زمان دیگری، جامعه نیازمند اصلاح باوری ریشه‌دار است، این که هر درد و بیماری الزاما با مصرف دارو درمان نمی‌شود و گاه مؤثرترین نسخه برای حفظ سلامت، مراجعه به پزشک و پرهیز از تصمیم‌های خودسرانه در مسیر درمان است.