پویاروز – تهران- اضطراب در دوران نوجوانی تجربهای نسبتاً رایج است و به دلیل تغییرات جسمی، ذهنی و اجتماعی این دوره بروز میکند. هرچند اضطراب خفیف واکنشی طبیعی به فشارهای زندگی است، اما اگر شدید یا مداوم شود میتواند بر تحصیل، روابط اجتماعی و سلامت روان نوجوان اثر منفی بگذارد.
به گزارش ایرنا زندگی- بر اساس مطلب منتشرشده در وبسایت WebMD، اضطراب واکنشی طبیعی به موقعیتهای استرسزا است و همه افراد، بهویژه نوجوانان، گاهی آن را تجربه میکنند. این احساس ممکن است در موقعیتهایی مانند امتحان، صحبت در جمع، آشنایی با افراد جدید یا حتی فعالیتهای روزمره بروز کند. با این حال، برخی نوجوانان نسبت به دیگران حساسترهستند و حتی فکر کردن به یک موقعیت میتواند در آنها واکنشهای شدید جسمی مانند تپش قلب، دلدرد و لرزش ایجاد کند. تفاوتهای فردی، فشارهای دوره نوجوانی و تغییرات هورمونی همگی میتوانند نقش مهمی در شدت اضطراب نوجوانان داشته باشند. این گزارش نگاهی دارد به ماهیت اضطراب، نشانههای خطر، راهکارهای مدیریت آن و درمانهایی که میتواند به نوجوانان کمک کند.
اضطراب چیست و چرا رخ میدهد؟
اضطراب در اصل یک واکنش طبیعی بدن در مواجهه با خطر یا فشار است. کمی اضطراب میتواند انگیزهبخش باشد برای مثال، نگرانی درباره یک امتحان ممکن است باعث شود فرد تلاش بیشتری برای مطالعه انجام دهد. اما زمانی که این احساس بیش از حد، غیرمنطقی یا مداوم شود و باعث اجتناب از فعالیتها یا ناتوانی در تمرکز شود، به مشکلی تبدیل میشود.
برای برخی نوجوانان، صرفاً تصور یک موقعیت مانند پریدن با چتر نجات یا حتی صحبت در جمع میتواند ترسی شدید ایجاد کند، در حالی که نوجوان دیگر ممکن است همان موقعیت را هیجانانگیز بداند. این تفاوت نشان میدهد اضطراب نه فقط به موقعیت، بلکه به نحوه برداشت ذهنی فرد نیز بستگی دارد.
چه زمانی اضطراب طبیعی نیست؟
نشانههای زیر میتواند بیانگر اضطراب بیش از حد باشد:
– نگرانی یا ترس شدید بدون دلیل مشخص
– نگرانی افراطی درباره فعالیتهای معمول
– اشتغال ذهنی مداوم با درست انجام دادن کارها یا چک کردنهای مکرر
– ناتوانی در انجام فعالیتهایی مانند امتحان دادن یا ارتباط با دوستان به دلیل وحشت زیاد
– کاهش محسوس کیفیت زندگی به دلیل ترسها و نگرانیها
اگر نوجوانی مرتباً به دلیل اضطراب از موقعیتهای روزمره دوری میکند یا به سختی با مسائل عادی کنار میآید، این وضعیت نیازمند بررسی تخصصی است.
راهکارهایی برای مقابله با اضطراب در نوجوانان
نوجوانان میتوانند با استفاده از برخی روشها، اضطراب خود را مدیریت کنند. نخستین گام شناخت احساسات و دلیل شکلگیری آنها است. آگاهی از موقعیتهای محرک اضطراب میتواند به نوجوان کمک کند برای آنها آماده باشد.
روشهای پیشنهادی عبارتند از:
– پذیرش اینکه یک موقعیت استرسزا است و برنامهریزی برای مواجهه با آن
– یادآوری موفقیتهای گذشته برای کاهش نگرانی
– گفتوگو با یک دوست، والدین، مشاور یا معلم
– شناسایی محرکها و تلاش برای مدیریت یا کاهش آنها
اگر این روشها کافی نبود و اضطراب همچنان ادامه داشت، مراجعه به یک متخصص سلامت روان توصیه میشود.
درمانهای موجود برای اضطراب نوجوانان
به گفته WebMD، درمان اضطراب با توجه به شرایط فرد ممکن است شامل ترکیبی از رواندرمانی و دارودرمانی باشد.
دارودرمانی:
برخی داروهای ضداضطراب یا داروهای تنظیمکننده خلق برای کنترل اضطراب تجویز میشود. برخی از این داروها مشابه داروهای درمان افسردگی هستند و ممکن است چند هفته زمان ببرد تا اثر کامل آنها ظاهر شود. در موارد اضطراب موقعیتی مانند اضطراب امتحان یا سخنرانی، ممکن است یک داروی کوتاهاثر مانند بتابلاکر پیش از موقعیت پراسترس تجویز شود. مصرف دارو باید همیشه تحت نظر پزشک باشد.
درمان شناختی-رفتاری (CBT):
این روش از مؤثرترین درمانها برای نوجوانان مضطرب است. در CBT، فرد یاد میگیرد افکار اضطرابزا را شناسایی و اصلاح کند و مهارتهای مدیریت اضطراب را تمرین کند. این درمان معمولاً با جلسات منظم انجام میشود و نیازمند همکاری فعال نوجوان است.
بایوفیدبک (Biofeedback):
در این روش که کمتر رایج است، دستگاههایی علائم فیزیولوژیک بدن مانند ضربان قلب و تنش عضلانی را اندازهگیری میکنند. نوجوان با مشاهده این دادهها یاد میگیرد چگونه آرامسازی بدن را تقویت کند. این روش برای برخی افراد جذاب و شبیه یک بازی آموزشی است.
تکنیکهای آرامسازی:
تمرین تنفس عمیق، مدیتیشن، یوگا، تایچی یا گوش دادن به موسیقی آرامشبخش از جمله روشهایی است که میتواند در کاهش تنش و مدیریت اضطراب مؤثر باشد. کارشناسان پیشنهاد میکنند نوجوانان هر روز حدود ۲۰ دقیقه برای تمرین آرامسازی وقت بگذارند.
چه زمانی باید کمک تخصصی گرفت؟
اگر اضطراب نوجوان بسیار شدید است، عملکرد او در مدرسه، روابط دوستانه یا زندگی روزمره مختل شده یا نشانههای نگرانکننده پیشرونده دارد، مراجعه به متخصص ضروری است. بر اساس دادههای WebMD، حدود ۲۹ درصد نوجوانان اضطرابی دارند که نیازمند درمان حرفهای است.
اضطراب بخشی طبیعی از زندگی است، اما در صورتی که شدید، مداوم یا مختلکننده باشد، باید آن را جدی گرفت. شناخت محرکها، استفاده از روشهای آرامسازی، گفتوگو با اطرافیان و در صورت لزوم مراجعه به متخصص میتواند به نوجوانان کمک کند با اضطراب خود کنار بیایند و زندگی روزمره را با آرامش بیشتری تجربه کنند. توجه به این موضوع میتواند از بروز مشکلات جدیتر روانی در آینده پیشگیری کند.
