پویاروز – ایلام- در ۵۰ کیلومتری جاده ایلام به بدره و درهشهر، درست در آغوش کوههای استوار «کبیرکوه» و «سیوان»، رازی سربهمهر در سینه زمین خفته است، اینجا «تنگه رازیانه» است؛ پدیدهای شگفتانگیز که گویی زمین با دستان پرتوان خود، صخرهها را شکافته تا شاهکاری بیمانند را به نمایش بگذارد.
به گزارش ایرنا، هنگامی که به این دره ژرف و باریک گام میگذارید، دیوارههایی از جنس سنگ آهک شما را در بر میگیرند.
این دیوارههای ستبر که بلندی آنها میان ۱۵ تا ۳۰ متر (همتراز با ساختمانی چهار تا هفتطبقه) است، در مسیری سه کیلومتری امتداد یافتهاند.
در بخشهایی از این مسیر پرپیچوخم، فاصله دو صخره چنان به هم نزدیک میشود که پهنای گذرگاه به زحمت به یک متر میرسد و آسمان تنها خطی باریک و آبی در بالای سر به نظر میآید.
داستان پیدایش این تنگه روایتی از خشم و مهر طبیعت است، لرزشهای زمین و فرسایشهای پیاپی در درازنای زمان، این شکاف ژرف را پدید آوردهاند.
در دل این شکاف تاریک و روشن، رودی خروشان جریان دارد که از سفرههای زیرزمینی و بارشهای آسمانی جان میگیرد و در بهار و تابستان، با نوای دلانگیز خود سکوت دره را میشکند.
رویش انبوه بوتههای خودرو رازیانه در سراسر این گستره، وجه تسمیه این تنگه است.
با فرا رسیدن گرما، گلهای زرد رازیانه چون فرشی زرین زمین را میپوشانند و در کنار دیگر گیاهان، خوانی گسترده برای جانورانی چون بز کوهی، کل و قوچ فراهم میکنند.
پرندگان بومی و کوچرو نیز بر فراز این زیباییها نغمهسرایی میکنند تا ایلام، همچنان یکی از پناهگاههای امن زیست جانداران ایران باقی بماند.
این دیار تنها جلوهگاه طبیعت نیست، رد پای تاریخ نیز در اینجا پیداست، راه باستانی «آبهر» که روزگاری گذرگاه نیاکان ما بود، از کوهپایههای همین تنگه میگذرد و روستاهای پیرامون را به یکدیگر پیوند میدهد.
در سال ۱۳۸۸، پهنهای به گستردگی ۷۵ هکتار از زمینهای پیرامون این تنگه به عنوان اثر طبیعی-ملی معرفی و در سیاهه یادمانهای ملی ایران ثبت شد.
این ثبت جهانی، تنگه رازیانه را در طبقه دوم سازمان جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار داده است.
این تنگه که در ۵۰ کیلومتری جاده ایلام به بدره (مسیر درهشهر) و در دامنه کوههای کبیرکوه و سیوان جای دارد، درهای ژرف و باریک است که در پهنهای سرسبز خودنمایی میکند.
پژوهشهای زمینشناسی نشان میدهد که جنس دیوارههای این تنگه از سنگهای آهک و کربنات کلسیم است.
این دره از آغاز به این شکل نبوده، بلکه شکافهای زمین، زمینلرزههای پیاپی در درازمدت و فرسایش سنگها، دیوارهها را از هم دور کرده است.
ژرفای زیاد تنگه، بارشهای فراوان و پیوند بخشهای زیرین آن با سفرههای آب زیرزمینی، سبب پیدایش رودی خروشان در قلب رازیانه شده است که در فصلهای بهار و تابستان پرآبتر شده و پس از گذر از میان دیوارهها، در قلب دشت جاری میشود.
این گستره بکر، آوردگاهی است برای طبیعتگردان حرفهای، صخرهنوردان و درهنوردانی که با مهارت و ابزارهای خود، به کشف زیباییهای پنهان در قلب سخت صخرهها میروند.
رازیانه، سمفونی جاودان سنگ، آب و گیاه در کبیرکوه «بام ایلام» است.
