پویاروز – ایلام- پژوهشگر ایلامی با تولید و اصلاح بیوچار از مواد آلی پسماند مخلوط شهری، موفق به ساخت ماده‌ای با کارایی حدود ۹۰ درصد در حذف ترکیبات دارویی از محلول‌های آبی شد، این ماده افزون بر کاربرد در تصفیه آلاینده‌های محیطی به کاهش حجم پسماندهای دفنی و هزینه‌های مدیریت پسماند شهری کمک می‌کند.
مجری طرح «کارایی بیوچار تولیدی از مواد آلی پسماند مخلوط شهری و اصلاح آن با مواد شیمیایی در حذف ترکیبات دارویی از محلول‌های آبی» در گفت و گوی اختصاصی با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: این پژوهش در قالب پایان‌نامه کارشناسی ارشد در دانشکده بهداشت انجام شد و هدف آن تبدیل پسماند آلی شهری به ماده‌ای با ارزش افزوده و کاربردهای جدید در حوزه محیط زیست است.
عباس میرابی افزود: در شرایط معمول، پسماندهای شهری پس از جمع‌آوری به محل‌های دفن منتقل می‌شوند در حالی که بخش قابل توجهی از این مواد را پسماندهای آلی تشکیل می‌دهد که قابلیت استفاده دوباره دارد.
وی ادامه داد: در این پژوهش، مواد آلی پسماند مخلوط شهری به بیوچار تبدیل و سپس با استفاده از مواد شیمیایی اصلاح شد تا ویژگی‌ها و کارایی آن در حذف آلاینده‌ها افزایش یابد.
وی بیان کرد: بیوچار ماده‌ای کربنی با منشأ زیستی است که در زمینه‌های مختلف محیط زیست کاربرد دارد. در این طرح، عملکرد بیوچار تولیدی در حذف دو ترکیب دارویی از محلول‌های آبی بررسی شد.
مجری طرح توضیح داد: ترکیبات دارویی پس از مصرف، بخشی از دارو یا فرآورده‌های حاصل از تجزیه آن از طریق بدن دفع و وارد فاضلاب می‌شود، این ترکیبات با وجود غلظت پایین به دلیل دشواری حذف با روش‌های معمول تصفیه به عنوان آلاینده‌های نوظهور در محیط زیست مطرح است.
وی افزود: به همین دلیل، در این پژوهش دو ترکیب دارویی انتخاب شد تا توانایی ماده تولیدی در حذف آنها ارزیابی شود که نتایج نشان داد بیوچار اصلاح شده در حذف هر یک از این ترکیبات به صورت جداگانه و همچنین در حذف همزمان آنها، کارایی مناسبی دارد و میزان حذف در شرایط آزمایش به حدود ۹۰ درصد رسید.
میرابی گفت: انتخاب ترکیبات دارویی با غلظت پایین از این جهت اهمیت داشت که حذف آنها دشوارتر است و دستیابی به کارایی بالا در این شرایط نشان‌دهنده ظرفیت ماده تولیدی برای حذف آلاینده‌های دیگر با غلظت‌های بالاتر است.
وی با اشاره به انتشار نتایج پژوهش در نشریه علمی با رتبه Q1 (کیو وان)، ابراز امیدواری کرد: سازمان‌ها و مجموعه‌های مرتبط با مدیریت پسماند و تصفیه فاضلاب بتوانند از نتایج این پژوهش استفاده کنند و در صورت نیاز، آمادگی داریم دانش فنی و یافته‌های طرح را در اختیار بخش‌های مرتبط قرار دهیم.
ظرفیت پسماند آلی ایلام برای تولید مواد کاربردی
مجری طرح گفت: روزانه حدود ۲۵۰ تن پسماند در شهر ایلام تولید می‌شود که نزدیک به ۷۰ درصد آن را پسماندهای آلی تشکیل می‌دهد، این حجم از پسماند، ظرفیت قابل توجهی برای تولید مواد کاربردی و کاهش هزینه‌های دفع دارد.
میرابی افزود: هزینه جمع‌آوری و مدیریت پسماند شهری بسیار بالا است و با جداسازی پسماندهای آلی و فرآوری آنها می‌توان بخشی را از این هزینه‌ها کاهش داد و اگر بخشی از پسماند به جای انتقال مستقیم به محل دفن در چرخه فرآوری قرار گیرد، شهرداری از کاهش هزینه‌های جمع‌آوری و دفع و همچنین تولید ماده‌ای با ارزش اقتصادی بهره‌مند می‌شود.
وی ادامه داد: اجرای این طرح در مقیاس صنعتی به زیرساخت‌هایی از جمله محل مناسب برای فرآوری خارج از محدوده شهری، سامانه جداسازی پسماندهای آلی و تجهیزات پیرولیز نیاز دارد.
وی افزود: پس از جداسازی، مواد آلی در فرآیند پیرولیز به بیوچار تبدیل و سپس برای افزایش کارایی اصلاح می‌شود.
میرابی اظهار کرد: در صورت فراهم شدن این زیرساخت‌ها، امکان فرآوری بخشی از پسماند شهری و کاهش هزینه‌های مدیریت آن وجود دارد اما تولید انبوه به برنامه‌ریزی، سرمایه‌گذاری و ایجاد ساز و کار مناسب نیاز دارد.
ضرورت شناخت دقیق پسماند و آموزش شهروندان
مجری طرح گفت: در مدیریت پسماند، شناخت دقیق میزان تولید و ترکیب زباله اهمیت زیادی دارد و شهرداری‌ها باید بدانند روزانه چه میزان پسماند تولید می‌شود، چه اجزایی دارد و سهم هر نوع پسماند از کل تولید چقدر است.
وی افزود: در تجربه کاری خود در اصفهان، اطلاعات مربوط به وزن، ترکیب و ویژگی‌های پسماندها به صورت دقیق بررسی و برنامه‌های آموزشی بلندمدت برای شهروندان اجرا می‌شد تا مردم با نحوه تفکیک و مدیریت پسماند آشنا شوند.
میرابی بیان کرد: آموزش مستمر به تغییر رفتار شهروندان و مشارکت آنها در تفکیک پسماند از مبدا کمک می‌کند. همچنین اطلاع‌رسانی درباره زمان مشخص جمع‌آوری پسماند و ایجاد نظم در این فرآیند از جمله اقدام‌هایی است که می‌تواند مدیریت شهری را بهبود دهد.
وی توضیح داد: تبدیل پسماندهای آلی به مواد کاربردی، افزون بر کاهش حجم زباله‌های دفنی، زمینه استفاده از فناوری‌های جدید را در مدیریت پسماند و تصفیه آلاینده‌های محیطی فراهم می‌کند.
پسماندها یکی از چالش‌های مهم مدیریت شهری و حفاظت از محیط زیست به شمار می‌رود.
بخش قابل توجهی از این پسماندها را مواد آلی تشکیل می‌دهد که در صورت جداسازی و فرآوری می‌توان از آنها برای تولید مواد با ارزش افزوده استفاده کرد.
بیوچار یا زغال زیستی از محصولات حاصل از تبدیل حرارتی زیست‌توده در شرایط محدودیت اکسیژن است که به دلیل ویژگی‌های جذب سطحی، در کاربردهای مختلف محیط زیستی از جمله حذف آلاینده‌ها از آب و فاضلاب مورد توجه قرار گرفته است.
ترکیبات دارویی دفع شده از بدن انسان از جمله آلاینده‌های نوظهور در منابع آبی است که به دلیل غلظت پایین و دشواری حذف با روش‌های متداول تصفیه به محیط زیست راه می‌یابد.
استفاده از مواد جاذب تولید شده از پسماندهای آلی، راهکاری برای کاهش این آلاینده‌ها و بهره‌برداری دوباره از مواد دور ریز به شمار می‌رود.
