پویاروز – هوای تهران امروز یکشنبه ۲۴ آبان ماه، بار دیگر به وضعیتی نگران‌کننده رسیده است؛ وضعیتی که شاخص کیفیت هوا و شرایط حاکم بر پایتخت، به‌روشنی ضرورت اتخاذ تصمیمات فوری و پیشگیرانه را گوشزد می‌کند. با این وجود، آنچه بیش از خود آلودگی هوا موجب نگرانی و اعتراض شهروندان شده، تأخیر، انفعال و نبود تصمیم قاطع از سوی برخی مسئولان و دستگاه‌های متولی برای حفاظت از جان و سلامت مردم است.
این پرسش جدی مطرح است که مسئولان مربوطه، به‌ویژه اعضای کارگروه اضطرار آلودگی هوا، ستاد مدیریت بحران، وزارت بهداشت، سازمان حفاظت محیط زیست و مسئولان آموزش‌وپرورش، منتظر وقوع چه اتفاقی هستند تا خطر آلودگی هوا را جدی بگیرند؟
آیا باید منتظر بروز بیماری‌های تنفسی، تشدید بیماری‌های قلبی و ریوی، افزایش مراجعات بیمارستانی و آسیب دیدن کودکان و سالمندان باشیم تا ضرورت تعطیلی مراکز آموزشی و اتخاذ تدابیر اضطراری مورد توجه قرار گیرد؟
آلودگی هوا صرفاً یک مسئله زیست‌محیطی یا موضوعی مربوط به کاهش دید افقی نیست؛ بلکه تهدیدی مستقیم علیه سلامت عمومی است. ذرات معلق و آلاینده‌های سمی موجود در هوا، به‌ویژه برای کودکان، دانش‌آموزان، سالمندان، زنان باردار، بیماران قلبی و ریوی و حتی افراد سالمی که ناگزیر به تردد و فعالیت روزانه در فضای آلوده هستند، خطرآفرین است.
در چنین شرایطی، ادامه فعالیت حضوری مدارس، دانشگاه‌ها و سایر مراکز آموزشی، بدون بررسی مجدد و دقیق وضعیت آلودگی و پیامدهای آن، پرسش‌های جدی درباره اولویت‌بندی سلامت شهروندان در تصمیمات مدیریتی ایجاد می‌کند.
نکته تأسف‌بار این است که گویی مقابله با بحران آلودگی هوا به مجموعه‌ای از مصوبات تکراری، توصیه به مردم برای بیرون نرفتن از منزل و محدودیت‌های مقطعی ترافیکی خلاصه شده است؛ در حالی که مردم انتظار دارند مسئولان، به‌جای واگذاری بار مدیریت بحران به خود شهروندان، مسئولیت قانونی و اجرایی خود را به‌درستی انجام دهند.
در این میان، انتظار ویژه از وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی و مسئولان حوزه سلامت کشور وجود دارد.
این دستگاه‌ها نباید صرفاً نظاره‌گر وضعیت موجود باشند. انتظار می‌رود مسئولان بهداشت و درمان، با استناد به شاخص‌های رسمی کیفیت هوا، گزارش‌های پزشکی و ارزیابی میزان مواجهه شهروندان با آلاینده‌ها، هشدارهای کارشناسی و صریح خود را به استانداری تهران، ستاد مدیریت بحران و کارگروه اضطرار آلودگی هوا اعلام کنند و خواستار بازنگری فوری در تصمیمات مربوط به فعالیت مدارس، دانشگاه‌ها و سایر مراکز پرتردد شوند.
حفظ سلامت مردم نباید تحت‌الشعاع ملاحظات اداری، اقتصادی یا آموزشی قرار گیرد. هیچ برنامه آموزشی و اداری ارزش آن را ندارد که سلامت و آینده جسمی کودکان و نسل جوان جامعه به مخاطره بیفتد.
مطالبات و درخواست‌های فوری از مسئولان
۱. تشکیل فوری جلسه کارگروه اضطرار آلودگی هوای استان تهران و بررسی مجدد شاخص‌های کیفیت هوا و پیش‌بینی وضعیت روزهای آینده.
۲. اتخاذ تصمیم قاطع و به‌موقع درباره تعطیلی یا غیرحضوری شدن مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی، متناسب با سطح واقعی آلودگی و توصیه‌های کارشناسی سلامت.
۳. ورود جدی وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی به موضوع و ارائه هشدار رسمی درباره عوارض و مخاطرات ناشی از استمرار مواجهه شهروندان با هوای آلوده.
۴. مطالبه‌گری صریح مسئولان حوزه سلامت از استانداری، ستاد مدیریت بحران و سایر دستگاه‌های مسئول برای اتخاذ تصمیمات پیشگیرانه، پیش از آنکه خسارات جبران‌ناپذیری به سلامت جامعه وارد شود.
۵. اطلاع‌رسانی شفاف و مستمر درباره وضعیت کیفیت هوا، میزان آلاینده‌ها، پیش‌بینی شرایط جوی و دلایل اتخاذ یا عدم اتخاذ تصمیم تعطیلی مراکز آموزشی.
۶. اجرای جدی و مؤثر برنامه‌های کاهش منابع آلاینده، کنترل خودروهای دودزا، صنایع آلاینده و سایر عوامل تشدیدکننده آلودگی هوا.
در پایان باید گفت:مسئولیت حفظ سلامت و جان شهروندان، مسئولیتی روشن و قابل چشم‌پوشی نیست. نمی‌توان در برابر وضعیت خطرناک آلودگی هوا سکوت کرد، جلسات را به زمان دیگری موکول نمود و تصمیم‌گیری را به تعویق انداخت و در عین حال انتظار داشت مردم بدون نگرانی به زندگی روزمره خود ادامه دهند.
آلودگی هوا با بیانیه، توصیه و وعده برطرف نمی‌شود؛ مدیریت بحران نیازمند تصمیم، اقدام و مسئولیت‌پذیری است.
از مسئولان ستاد مدیریت بحران، وزارت بهداشت، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت آموزش‌وپرورش و تمامی دستگاه‌های مسئول انتظار می‌رود پیش از آنکه سلامت تعداد بیشتری از شهروندان به خطر بیفتد، به این وضعیت واکنش جدی نشان دهند.
از مسئولان حوزه بهداشت و درمان نیز درخواست می‌شود به‌عنوان متولیان مستقیم صیانت از سلامت جامعه، در برابر این شرایط سکوت نکنند و هشدارهای کارشناسی خود را با صراحت به گوش مسئولان تصمیم‌گیر برسانند.
مردم حق دارند بدانند چرا با وجود هشدارهای مکرر درباره آلودگی هوا، تصمیمات متناسب با شرایط اضطراری با تأخیر اتخاذ می‌شود و چه نهادی مسئول پیامدهای این تصمیمات است.
سلامت مردم امانت است، نه موضوعی برای آزمون‌وخطا و تعلل مدیریتی.
انتظار می‌رود این تذکر جدی مورد توجه قرار گیرد و مسئولان مربوطه هرچه سریع‌تر برای صیانت از سلامت شهروندان، به‌ویژه کودکان، دانش‌آموزان و سالمندان، اقدام عملی و مؤثر انجام دهند.
